Agorafobi Nedir? Belirtileri, Panik Atak ve Tedavisi

Agorafobi, kişinin "Burada fenalaşırsam kaçamam ya da kimse bana yardım edemez" düşüncesiyle belirli yerlerden ve durumlardan yoğun biçimde korkması ve zamanla bu yerlerden kaçınmaya başlamasıdır. Toplu taşıma, kalabalık bir alışveriş merkezi, kuyrukta beklemek, köprüden geçmek ya da evden yalnız çıkmak bu durumların en bilinenleridir. Agorafobi çoğu zaman panik ataklarla iç içe yaşanır ve tedavi edilmediğinde kişinin dünyası adım adım küçülebilir. Bu yazıyı, "Bana ne oluyor, delirmiyorum değil mi, bu geçer mi?" sorularına klinik bir çerçeveden yanıt arayanlar için hazırladım.

Agorafobi nedir?

Agorafobi kelimesi Yunanca "agora" (pazar yeri, meydan) ve "phobos" (korku) kelimelerinden gelir. Bu yüzden Türkçede sık sık "açık alan korkusu" diye çevrilir; ancak bu çeviri eksiktir. Agorafobide korkulan şey açık alanın kendisi değil, o ortamda panik benzeri belirtiler ya da utandırıcı, güçsüz bırakan bir durum yaşandığında kaçmanın zor olacağı veya yardım bulunamayacağı ihtimalidir.

Güncel tanı sistemi DSM-5-TR, korkulan durumları beş grupta toplar:

• Toplu taşıma: otobüs, metro, metrobüs, vapur, uçak, taksi
• Açık alanlar: otopark, pazar yeri, meydan, köprü
• Kapalı mekânlar: market, alışveriş merkezi, sinema, tiyatro, toplantı salonu
• Kuyrukta beklemek ya da kalabalığın içinde olmak
• Evin dışında yalnız olmak

Tanıdan söz edebilmek için bu gruplardan en az ikisinde belirgin korku yaşanması, bu durumlardan kaçınılması ya da ancak yanında güvenilen biriyle veya yoğun bir sıkıntıyla katlanılabilmesi, korkunun gerçek tehlikeyle orantısız olması ve genellikle altı ay veya daha uzun sürmesi gerekir. Korkulan "fenalık" her zaman panik atak değildir: yaşlılarda düşme korkusu, bazı kişilerde tuvalete yetişememe ya da bayılma korkusu da aynı rolü oynayabilir.

Agorafobi ayrı bir tanı mı?

Evet. Eski tanı sistemlerinde agorafobi çoğunlukla panik bozukluğun bir alt türü olarak ele alınırdı. DSM-5 ile birlikte agorafobi, panik bozukluktan ayrı bir tanı olarak tanımlandı; DSM-5-TR de bu ayrımı sürdürür. Dünya Sağlık Örgütü'nün ICD-11 sisteminde de agorafobi (6B02) ile panik bozukluk (6B01) ayrı başlıklardır. Bir kişi yalnızca agorafobi, yalnızca panik bozukluk ya da ikisini birlikte yaşayabilir. Tanı ise yalnızca yüz yüze veya online bir klinik görüşmeyle konulabilir; bu yazıdaki bilgiler tanı yerine geçmez.

Agorafobi kadınlarda erkeklere göre yaklaşık iki kat daha sık tanı alır ve çoğunlukla ergenlik sonu ile genç yetişkinlik arasında başlar; ancak her yaşta ortaya çıkabilir.

Günlük hayattan örnekler

Agorafobi dışarıdan bakıldığında her zaman "evden çıkamamak" gibi görünmez. Çoğu zaman sessiz ve fark edilmeyen uzlaşmalarla ilerler:

• Markete yalnızca en boş saatte gitmek, kasaya ve çıkışa yakın durmak
• Metroya binmek yerine uzun ve pahalı yolları tercih etmek; köprü trafiğine girmemek için işi değiştirmeyi düşünmek
• Sinemada, düğünde ya da toplantıda yalnızca kapıya yakın oturabilmek
• Kuaför, diş hekimi veya berber koltuğunda "kalkamazsam" diye gerilmek
• Evden yalnızca eş, anne ya da bir arkadaş yanındayken çıkabilmek
• Çantada sürekli su, ilaç ya da şarjlı telefon taşımadan bir yere gidememek

Klostrofobi, sosyal kaygı ve agorafobi arasındaki fark

Klostrofobi, asansör, MR cihazı veya dar oda gibi kapalı ve dar alanlara yönelik bir özgül fobidir; korku genellikle tek bir durum türüyle sınırlıdır. Agorafobide ise birbirinden farklı birçok durumdan korkulur ve ortak tema "kaçamamak, yardım bulamamak"tır.

Sosyal kaygıda korkunun merkezinde başkalarının olumsuz değerlendirmesi vardır: rezil olmak, eleştirilmek, beğenilmemek. Agorafobide kişi kalabalıktan başkaları onu yargılayacak diye değil, orada fenalaşırsa çıkamayacağı için korkar. İki tablo birlikte de görülebilir; ayrımı yapmak, terapide hangi korkunun hedef alınacağını belirler. Özgül fobiler ve diğer kaygı biçimleri için kaygı ve fobiler sayfasına göz atabilirsiniz.

Agorafobi belirtileri

Agorafobinin belirtileri üç katmanda kendini gösterir:

Düşünceler. "Ya burada fenalaşırsam?", "Bayılırsam herkesin önünde rezil olurum", "Kalp krizi geçirirsem ambulans buraya yetişemez", "Kontrolümü kaybedip bir şey yaparsam?" gibi felaket senaryoları. Bu düşünceler çoğu zaman o yere gitmeden saatler, hatta günler önce başlar. Buna beklenti kaygısı denir.

Bedensel tepkiler. Korkulan duruma girerken ya da yalnızca onu düşünürken çarpıntı, nefes darlığı, baş dönmesi, mide bulantısı, terleme, titreme ve "gerçek dışı" hissetme. Bu belirtiler bir panik atağa dönüşebilir.

Davranışlar. Korkulan yerlerden kaçınmak, oraya ancak birlikte gitmek, bir an önce ayrılmak için bahaneler üretmek ve kendini güvende hissettiren küçük önlemler almak.

Agorafobinin en ağır biçiminde kişinin güvenli alanı birkaç sokağa, bazen yalnızca eve kadar daralabilir. Bu durum iş, okul, sosyal hayat ve ilişkiler üzerinde ciddi bir yük oluşturur; zamanla depresyon da eşlik edebilir.

Panik atak nedir, belirtileri nelerdir?

Panik atak, belirgin bir tehlike yokken aniden başlayan, dakikalar içinde zirveye ulaşan yoğun korku ya da sıkıntı dalgasıdır. Bedenin tehlike karşısındaki "savaş ya da kaç" tepkisinin, tehlike olmadığı hâlde tam güçle devreye girmesidir. Atak sakin bir anda da, gergin bir ortamda da başlayabilir; bazı kişiler gece uykudan panik atakla uyanır.

DSM-5-TR'de tanımlanan panik atak belirtileri şunlardır:

• Çarpıntı, kalbin güm güm atması ya da hızlanması
• Terleme
• Titreme veya sarsılma
• Nefes darlığı ya da boğuluyormuş gibi olma hissi
• Soluğun kesilmesi, yutkunamama hissi
• Göğüs ağrısı veya göğüste sıkışma
• Bulantı ya da karın ağrısı
• Baş dönmesi, sersemlik, bayılacakmış gibi olma
• Üşüme, titreme ya da ateş basması
• Uyuşma veya karıncalanma
• Gerçek dışılık ya da kendinden uzaklaşma hissi
• Kontrolü kaybetme veya "delirecekmiş gibi" olma korkusu
• Ölecekmiş gibi hissetme

Bu belirtilerden dört ya da daha fazlası aynı anda yaşandığında panik atak olarak adlandırılır. Daha az belirtiyle giden, daha hafif ataklar da görülür.

Kalp krizi korkusu ve "ölüyorum" hissi

Panik atak geçiren birçok kişi ilk atakta kalp krizi geçirdiğini düşünerek acil servise gider. Bu çok anlaşılır bir tepkidir: göğüs sıkışması, çarpıntı ve nefes darlığı gerçekten korkutucudur. Panik atakta beden bu belirtileri, tehlike olmadığı hâlde alarm sisteminin yanlışlıkla çalışması sonucu üretir. "Şimdi öleceğim" hissi panik atağın tanımlanmış belirtilerinden biridir ve bir önsezi değildir. Bu his zamanla kalıcı bir ölüm kaygısına dönüşebilir; bu bağlantıyı ölüm korkusu sayfasında ayrıntılı ele aldım.

Kontrolü kaybetme korkusu

"Aklımı kaybedeceğim", "Birden bağırıp koşmaya başlayacağım", "Arabayı kontrol edemeyeceğim" düşünceleri de panikte sık görülür. Panik atak, kişinin davranışları üzerindeki kontrolünü kaybetmesine ya da "delirmesine" yol açmaz; ancak bu korku o kadar ikna edicidir ki kişi, kontrolü kaybedebileceğini düşündüğü her yerden uzak durmaya başlayabilir.

İlk kez panik atak benzeri belirtiler yaşıyorsanız önce tıbbi değerlendirme yaptırın. Göğüs ağrısı, çarpıntı, nefes darlığı ve baş dönmesi kalp ritim bozuklukları, tiroit sorunları, kan şekeri düşüklüğü, astım gibi solunum sorunları, kafein veya uyarıcı madde kullanımı ya da bazı ilaç ve madde yoksunlukları gibi tıbbi nedenlerle de ortaya çıkabilir. Yeni başlayan, alışılmadık ya da çok şiddetli göğüs ağrısında, bayılmada veya belirtiler geçmiyorsa 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun. Tıbbi nedenler dışlandıktan sonra, her atakta yeniden acile gitmek yerine psikolojik değerlendirme ve tedavi planı yapmak önemlidir.

Panik bozukluk ve agorafobi

Tek bir panik atak geçirmek panik bozukluk anlamına gelmez; birçok insan hayatında bir ya da birkaç kez panik atak yaşar. Panik bozukluk, beklenmedik panik atakların tekrarladığı ve kişinin en az bir ay boyunca "Yine olacak mı?" diye sürekli endişelendiği ya da ataklar yüzünden davranışlarını belirgin biçimde değiştirdiği durumdur.

Agorafobi çoğu zaman bu noktada devreye girer. İlk atak otobüste yaşandıysa otobüs, markette yaşandıysa market "tehlikeli yer" olarak işaretlenir. Kişi, atak geçirdiği ya da geçirebileceğini düşündüğü yerlerden uzak durmaya başlar. Kaçınılan yerler zamanla çoğalır: önce metro, sonra kalabalık caddeler, sonra evden yalnız çıkmak. Böylece panik bozukluğa agorafobi eklenmiş olur. Bazı kişilerde ise agorafobi, hiç tam bir panik atak yaşanmadan, bayılma ya da fenalaşma korkusu üzerinden gelişir.

Kaçınma ve güvenlik davranışları: korkuyu besleyen döngü

Agorafobiyi sürdüren en önemli etkenlerden biri, kişinin kendini korumak için yaptığı şeylerdir. Kısa vadede rahatlatan bu davranışlar, uzun vadede korkuyu kalıcı hâle getirir.

Kaçınma, korkulan yere hiç gitmemektir. Gidilmeyen her yer, "Oraya gitseydim başıma bir şey gelirdi" inancını test edilmeden bırakır.

Güvenlik davranışları ise daha incedir. Kişi korktuğu yere gider ama bazı "önlemler" alarak:

• Yanında mutlaka birinin olması
• Kapıya ya da çıkışa en yakın yerde durmak
• Sürekli su, sakız, ilaç ya da telefon taşımak
• Nabzını kontrol etmek, derin nefes alıp vermeye çalışmak
• Bir yere tutunmak, oturmak, dikkatini zorla başka yere vermek
• İşini olabildiğince çabuk bitirip hemen çıkmak

Atak gelmediğinde kişi bunu ortamın güvenli olmasına değil, aldığı önleme bağlar: "İyi ki ilacım yanımdaydı, yoksa bayılırdım." Böylece beyin hiçbir zaman "Bu duyumlar tehlikeli değil, ben bunlarla baş edebilirim" bilgisini öğrenemez. Terapide bu döngü birlikte haritalanır: tetikleyici → bedensel duyum → felaket yorumu → daha fazla kaygı → kaçınma ya da güvenlik davranışı → kısa süreli rahatlama → korkunun pekişmesi.

Agorafobi neden olur?

Agorafobinin tek bir nedeni yoktur. Genellikle bir yatkınlık ile bir tetikleyici bir araya gelir; ardından yukarıdaki döngü tabloyu sürdürür.

• Biyolojik ve mizaç yatkınlığı: Ailede kaygı bozukluğu öyküsü, kaygıya ve bedensel duyumlara karşı hassas bir mizaç
• Bedensel duyumlardan korkma eğilimi: Çarpıntı, baş dönmesi gibi duyumları tehlike işareti olarak yorumlama eğilimi (klinik literatürde "kaygı duyarlılığı" olarak bilinir)
• Stresli yaşam olayları: Kayıp, ayrılık, taşınma, iş değişikliği, doğum, ciddi bir hastalık ya da yoğun bir stres dönemi
• İlk panik atak deneyimi: Özellikle kalabalık veya kaçmanın zor olduğu bir yerde yaşanan ilk atak
• Eşlik eden durumlar: Depresyon, diğer kaygı bozuklukları ve madde kullanımı agorafobiyle birlikte sık görülür

Bilişsel davranışçı modele göre panik, bedensel duyumların felaket biçiminde yorumlanmasıyla alevlenir: "Kalbim hızlandı" gözlemi "Kalp krizi geçiriyorum" yorumuna dönüştüğünde korku artar, korku duyumları artırır ve kısır döngü dakikalar içinde atağa dönüşür.

Agorafobi tedavisi: BDT ile nasıl çalışılır?

Agorafobi ve panik bozukluk için en çok araştırılmış psikoterapi yöntemi bilişsel davranışçı terapidir (BDT). Uluslararası kılavuzlar BDT'yi ilk basamak tedavi seçenekleri arasında sayar. Ben de DATEM'de Prof. Dr. Ebru Şalcıoğlu'nun yürüttüğü Bilişsel ve Davranışçı Terapiler Eğitimi kapsamında "Panik Bozukluk, Agorafobi ve Sosyal Kaygı" modülünü tamamladım; eğitimlerimin ayrıntısına hakkımda sayfasından ulaşabilirsiniz. BDT'de genellikle şu adımlar üzerinde çalışılır:

1. Psikoeğitim: korkunun nasıl çalıştığını anlamak

İlk adım, panik atağın ve kaygının bedende ne yaptığını anlamaktır. Çarpıntının, nefes darlığının ve baş dönmesinin neden ortaya çıktığını, neden tehlikeli olmadığını ve kaçınmanın korkuyu nasıl büyüttüğünü bilmek, "Bana bir şey oluyor ve kimse anlamıyor" duygusunu azaltır. Kişinin kendi döngüsü, yaşadığı gerçek örnekler üzerinden çıkarılır.

2. Düşünceleri incelemek

"Bayılacağım", "Kalbim duracak", "Delireceğim" gibi düşünceler kanıtlarıyla birlikte ele alınır: Bu düşünce kaç kez aklınıza geldi, kaç kez gerçekleşti? Duyumların başka açıklaması olabilir mi? Amaç kendini zorla olumlu düşünmeye ikna etmek değil, daha gerçekçi ve esnek bir bakış geliştirmektir.

3. İnteroseptif maruz bırakma: duyumlardan korkmamayı öğrenmek

Panikte asıl korkulan çoğu zaman bedensel duyumlardır. İnteroseptif maruz bırakmada, panik belirtilerine benzeyen duyumlar kontrollü ve güvenli biçimde, bilerek oluşturulur: örneğin bir süre sandalyede dönerek baş dönmesi, ince bir pipetten nefes alarak nefes darlığı ya da yerinde koşarak çarpıntı hissi yaratmak. Kişi bu duyumların gelip geçtiğini ve tehlikeli olmadığını doğrudan deneyimler. Bu çalışmalar tıbbi değerlendirme yapıldıktan sonra, kişinin sağlık durumuna göre uyarlanarak ve terapist eşliğinde planlanır.

4. Kademeli maruz bırakma: kaçınılan yerlere geri dönmek

Kaçınılan durumlar, en az zorlayandan en çok zorlayana doğru bir listeye dökülür. Örneğin: evin önündeki bakkala yalnız gitmek → mahalle marketine yoğun olmayan bir saatte gitmek → bir durak otobüse binmek → metroyla birkaç istasyon gitmek → kalabalık bir alışveriş merkezinde bir süre kalmak. Her adım, kaygı geldiğinde kaçmadan ve kişinin tahmin ettiği felaketin gerçekleşip gerçekleşmediğini gözlemleyerek tekrarlanır. Hız kişiye göre belirlenir; kimse hazır olmadığı bir adıma zorlanmaz.

5. Güvenlik davranışlarını azaltmak

Maruz bırakma sırasında güvenlik davranışları da adım adım bırakılır: önce eşle birlikte, sonra eş yakında beklerken, sonra tek başına; önce çantada ilaçla, sonra ilaçsız (ilacı hekim önermişse bu adım hekimle birlikte planlanır); önce kapının yanında, sonra salonun ortasında. Böylece kişi, iyi olmasının aldığı önlemlerden değil, durumun gerçekten güvenli olmasından kaynaklandığını öğrenir.

Terapi ne kadar sürer, online yapılabilir mi?

Süre, agorafobinin ne zamandır sürdüğüne, ne kadar yaygınlaştığına, eşlik eden depresyon ya da başka kaygı sorunları olup olmadığına ve kişinin hedeflerine göre değişir. Herkes için geçerli bir seans sayısı vermek doğru olmaz. BDT yapılandırılmış ve hedefe yönelik bir yöntem olduğu için ilerleme seanslar boyunca birlikte izlenir. Geçmiş deneyimlerin ve köklü inançların korkuyu beslediği durumlarda şema terapi de sürece katkı sağlayabilir.

Evden çıkmak zorsa: online terapinin rolü

Agorafobinin en zor yanlarından biri, yardım almak için bile evden çıkmanın gerekmesidir. Kliniğe gitmek başlı başına korkulan bir adım olabilir. Online terapi bu engeli ortadan kaldırarak sürece başlamayı kolaylaştırır.

Online seanslarda değerlendirme, psikoeğitim, düşünce çalışması ve interoseptif egzersizler evden yürütülebilir. Kademeli maruz bırakma adımları ise gerçek hayatta yapılır: kişi planlanan adımı kendi başına dener, bir sonraki seansta birlikte değerlendirilir; bazı adımlarda görüntülü bağlantının açık kaldığı kısa çalışmalar da yapılabilir. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, online terapinin yeni bir güvenlik davranışına dönüşmemesidir. Amaç evde kalmayı kolaylaştırmak değil, evden çıkabilmeye giden yolu açmaktır. İlerleyen aşamada yüz yüze seanslara geçmek, başlı başına bir maruz bırakma hedefi olabilir.

Panik atak anında ne yapmalı?

Aşağıdaki adımlar tedavinin yerini tutmaz, ama atak anında korkunun gücünü azaltmaya yardımcı olabilir:

• Adını koyun. "Bu bir panik atak. Korkutucu ama tehlikeli değil. Zirveye çıkacak ve inecek."
• Nefesi zorlamadan yavaşlatın. Derin ve hızlı nefes almaya çalışmak nefes darlığını artırabilir. Burundan normal bir nefes alıp, nefes verişi biraz daha uzun tutarak yavaş ve düzenli bir ritim bulmaya çalışın. Kâğıt torbaya nefes almak önerilmez.
• Duyumlarla savaşmayın. Çarpıntıyı durdurmaya uğraşmak yerine onu fark edip gelip geçmesine izin verin. Duyumu bastırmaya çalışmak çoğu zaman onu büyütür.
• Mümkünse hemen kaçmayın. Bulunduğunuz yerde biraz daha kalabildiğiniz her dakika, beyninize ortamın güvenli olduğunu öğretir. Ayrılmanız gerekirse, sakinleştikten sonra aynı yere kısa bir süre için geri dönmeyi deneyin.
• Dikkatinizi şimdiye getirin. Çevrenizde gördüğünüz, duyduğunuz ve dokunduğunuz şeyleri sırayla fark etmek (5-4-3-2-1 tekniği gibi) atağın zirvesinde kendinizi yeniden yerleştirmenize yardımcı olabilir. Ancak bu teknikler "ataktan kurtulmak için şart" hâline gelirse güvenlik davranışına dönüşebilir; terapide bu denge birlikte ayarlanır.
• Su içmek, yüzünüzü yıkamak veya kısa bir duş almak bazı kişilere iyi gelebilir. Bunlar zararsız ara adımlardır, ama tedavinin kendisi değildir.

Uzun vadede panik atakların seyrini değiştiren şey tek tek teknikler değil, duyumlara ve durumlara karşı öğrenilen yeni ilişkidir. Kafein, alkol ve düzensiz uyku bazı kişilerde bedensel duyumları artırabildiğinden, bunları gözlemlemek de sürecin bir parçası olabilir.

Ne zaman yardım almalı?

Panik ataklar tekrarlıyorsa, bir sonraki atağın ne zaman geleceği endişesi günlerinizi meşgul ediyorsa, gitmediğiniz yerlerin listesi uzuyorsa, bir yere ancak yanınızda biri varken gidebiliyorsanız ya da işinizi, okulunuzu veya ilişkilerinizi kaygı yüzünden aksatıyorsanız bir klinik psikologla görüşmek faydalı olur. Kaçınma ne kadar uzun sürerse korkulan alan o kadar genişleyebilir; bu nedenle destek almayı ertelememek önemlidir.

Psikiyatri değerlendirmesi ne zaman gerekir?

Psikologlar ilaç yazmaz. Panik ataklar çok sık ve yoğunsa, eşlik eden depresyon belirtileri ağırsa, uyku uzun süredir ciddi biçimde bozuksa ya da terapiye rağmen günlük işlevler belirgin biçimde kısıtlı kalıyorsa psikiyatri değerlendirmesi önerilir. İlaç gerekip gerekmediğine ve hangi ilacın uygun olduğuna psikiyatri uzmanı karar verir; ilaç ve terapi birlikte de yürütülebilir. Hâlihazırda ilaç kullanıyorsanız doktorunuza danışmadan bırakmayın veya dozunu değiştirmeyin. Psikolog ve psikiyatrist arasındaki farkı psikolog mu psikiyatrist mi yazısında anlattım.

Uzun süren agorafobi yalnızlığa ve umutsuzluğa yol açabilir. Kaygının yanında sürekli bir çökkünlük, hiçbir şeyden zevk alamama ya da "artık yaşamak istemiyorum" düşünceleri de varsa beklemeden destek alın. Kendinize zarar verme ya da yaşamınıza son verme düşünceleriniz varsa 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.

Kendinize sorabileceğiniz sorular

Aşağıdaki sorular yalnızca durumunuzu fark etmenize yardımcı olmak için hazırlandı. Bu liste bir tanı aracı değildir ve puanlaması yoktur; internette "agorafobi testi" olarak dolaşan listeler de tanı koymaz.

• Toplu taşıma, kalabalık, kuyruk, açık alan ya da kapalı mekân gibi durumlardan birkaçında "Burada fenalaşırsam ne yaparım?" diye yoğun korku duyuyor muyum?
• Bu korku yüzünden bazı yerlere hiç gitmiyor ya da yalnızca yanımda biri varken gidebiliyor muyum?
• Bir yere gitmeden saatler, hatta günler önce kaygılanmaya başlıyor muyum?
• Kendimi güvende hissetmek için çıkışa yakın durmak, yanımda ilaç veya su taşımak gibi önlemler almadan bir yere gidemiyor muyum?
• Aniden başlayan çarpıntı, nefes darlığı, baş dönmesi ve "öleceğim" ya da "kontrolümü kaybedeceğim" hissiyle gelen ataklar yaşıyor muyum?
• Bir sonraki atağın ne zaman geleceği endişesi günlerimi meşgul ediyor mu?
• Gidebildiğim yerlerin sayısı son aylarda azaldı mı?
• Bu durum işimi, okulumu, sosyal hayatımı ya da ilişkilerimi belirgin biçimde etkiliyor mu?

Bu sorulardan birkaçına "evet" diyorsanız, yaşadıklarınızı bir uzmanla konuşmak iyi bir başlangıç olabilir. İstanbul Anadolu Yakası'nda yüz yüze görüşme için Pendik ve Ümraniye sayfalarına göz atabilirsiniz; evden çıkmak şu an çok zorsa görüşmeye online başlayabilirsiniz.

Yurt dışında agorafobi ile yaşamak

Yabancı bir ülkede agorafobi, tanıdık ortamlardan uzak olmanın getirdiği güvensizlikle birleşerek daha da zorlaşabilir. Toplu taşıma sistemini tanımamak, acil bir durumda derdini yabancı bir dilde anlatamama korkusu, destek olabilecek yakınların uzakta olması agorafobinin tetikleyicileri arasında yer alabilir. Kaygıyı ve bedensel duyumları ana dilinizde anlatabilmek, terapi sürecinin önemli bir parçasıdır. Online terapi ile bulunduğunuz yerden Türkçe destek alabilirsiniz.

Almanya'da Online Terapi →

Hollanda'da Online Terapi →

Belçika'da Online Terapi →

Kaynaklar

• American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed., text rev.; DSM-5-TR).
• World Health Organization. (2019/2022). International Classification of Diseases, 11th Revision (ICD-11): 6B01 Panik bozukluk, 6B02 Agorafobi.
• National Institute for Health and Care Excellence. (2011, güncelleme 2020). Generalised anxiety disorder and panic disorder in adults: management (Clinical Guideline CG113).
• Clark, D. M. (1986). A cognitive approach to panic. Behaviour Research and Therapy, 24(4), 461–470.
• Salkovskis, P. M. (1991). The importance of behaviour in the maintenance of anxiety and panic: A cognitive account. Behavioural Psychotherapy, 19(1), 6–19.
• Craske, M. G., Treanor, M., Conway, C. C., Zbozinek, T., & Vervliet, B. (2014). Maximizing exposure therapy: An inhibitory learning approach. Behaviour Research and Therapy, 58, 10–23.